أبو الحسن الشعراني
297
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ . « 1 » مؤلف : و النار أصله من النور و هو جسم لطيف فيه حرارة و نور و اعتماد علوي . علّامه شعرانى : الاعتماد في اصطلاح أهل الكلام ما يسمّى في الفلسفة ميلا ، يعني في النار ميل إلى جانب العلّو ، و هذا الميل أمر محسوس كما في الزق المنفوخ تحت الماء . « 2 » يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ . « 3 » مؤلف : اگرچه دشمنى در دل دارند بر دهنشان پيدا مىشود ؛ چه آن پيش از دل است . علّامه شعرانى : آنچه خداوند فرمود و تحذير كرد ، مصداق آن را بسيار ديديم . هرگاه مسلمانان نصارى را دوست گرفتند و بر آنها اعتماد كردند ، آنها چنان تباهى در كار مسلمانان كردند كه ملكشان زايل شد . هركه خواهد به كتاب نفح الطيب ( آخر جلد دوم ) رجوع كند و در آنجا به شرح و تفصيل بيان كرده كه نصارى چگونه دولت اسلامى را از اندلس برانداختند و پادشاه آنها را كه موسوم به ابو عبد اللّه بود ، چگونه فريفتند و او به آنها اعتماد كرد و او را در حمايت خود گرفتند و منفور گرداندند . آنگاه از اسپانيا بيرونش كردند و بر مسلمانان سخت گرفتند و آنها را به اجبار نصرانى كردند . پس از آنها امپراتورى عثمانى را هم ديديم . « 4 » و معنى « بطانه » دوستى است كه محرم اسرار باشد و مهمّ خود را به او واگذار كنند و خداوند مسلمانان را از اين نهى كرد و آنجا كه فرمود : بر آنها احسان كنيد و نيكى
--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 116 . ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 2 ، ص 59 . ( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 118 . ( 4 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 162 .